ปวดเมื่อกิน เมื่อเคี้ยว กับโรค ปวดเส้นประสาทใบหน้า (Trigeminal neuralgia)

Added on by Surattanprawate.

ตื่นมาตอนเช้า ฉันล้างหน้าด้วยสบู่อ่อนๆ ยี่ห้อโปรด มือขวาจับแปรงสีฟันขึ้นมา แต่พอขนแปลงเริ่มแตะไปที่ฟันเท่านั้นแหละ ฉันก็ปวดแปล๊บเหมือนฟ้าผ่ามาที่ฟัน เหงือกและกราม ฉันนั่งลงเอามือกุมไปที่กราม อาการปวดค่อยๆ จางไป ฉันเริ่มเอาแปลงสีฟันมาแปรงอีกครั้ง แปล๊บบบ! อาการมันมาอีกแล้ว นี่มันเกิดอะไรขึ้นกันแน่ ฉันฟันผุหรือ ? 

Trigeminal neuralgia (TN)(ไทรเจอมินอล นิวราลเจีย)  หรือที่เรียกอีกชื่อว่า tic douloureux เป็นโรคที่มีความผิดปกติของเส้นประสาทรับความรู้สึกบริเวณใบหน้า โดยที่จะมีอาการปวดใบหน้าเป็น ๆ หาย ๆ และอาการปวดจะมีลักษณะจำเพาะเหมือนไฟช๊อต เนื่องจากปลอกเส้นประสาทที่ทำหน้าที่เสมือนฉนวนที่ห่อหุ้มสายไฟเกิดการการชำรุด คนไข้โรค TN มักจะไปหาหมอฟันก่อน เพราะอาการปวดมักเหมือนกับอาการของเสียวฟัน และมันก็มักเป็นตำแหน่งในช่องปากเสียด้วย และที่ยิ่งทำให้เหมือนอาการเสียวฟัน ก็เพราะว่าอาการปวดจะถูกกระตุ้นด้วยการแปรงฟัน อาการเคี้ยวอาหาร จึงไม่น่าแปลกใจที่คนไข้กลุ่มนี้ จะผ่านการไปหาหมอฟันมาแล้ว และก็ได้คำตอบว่า ฟันคุณมันไม่เป็นอะไรเลย ไปหาหมอโรคระบบประสาทและสมองเถอะนะ

คงไม่ต้องจินตนาการว่า อาการปวดเส้นประสาทใบหน้าจาก TN นี้มันทรมานและกระทบต่อชีวิตประจำวันขนาดไหน แค่นึกว่า คุณมีอาการเสียบแปร๊บทุกครั้งที่กินอาหาร ก็ไม่สนุกแล้วหละ แน่นอน น้ำหนักคุณต้องลดลงแน่ ๆ 

คุณครูวัย 55 ปี มีอาการปวดเส้นประสาทใบหน้าจาก TN มา 3 ปี เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกนั้น เธอไปหาหมอฟัน แต่เป็นหมอฟันที่อยู่ต่างจังหวัด และดูไม่มีประสบการณ์มากนัก และคุณหมอตรวจฟันและก็บอกว่ามีฟันผุเล็กน้อย แต่เมื่อรักษาไปนาน ๆ เข้าก็ไม่หายเสียที ช่วงแรก ๆ นั้น น้ำหนักเธอลดไปกว่า 5 กิโลกรัมเชียวหละ

ในปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิด TN ทั้งหมด แต่ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งจะตรวจพบเส้นเลือดบริเวณก้านสมองกดเบียดเส้นประสาทอยู่ มันก็ทำให้ปลอกของเส้นประสาทฉีกขาดเฉพาะส่วนได้ แต่ก็มีผู้ป่วยอีกจำนวนเล็กน้อย ที่สาเหตุเกิดจากเนื้องอก การอักเสบ หรืออุบัติเหตุ 

การรักษาโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า ส่วนใหญ่จะใช้ยารับประทานเพราะมันไม่ต้องเสี่ยงกับการผ่าตัด แต่ยารับประทานก็มีผลข้างเคียงอยู่บ้างโดยเฉพาะอาการง่วงซึม เพราะยาส่วนใหญ่มักเป็นยาที่ลดการสร้างไฟฟ้า ในกลุ่มยากันชัก และยากลุ่มยาซึมเศร้า 

การผ่าตัดก็เป็นทางเลือกหนึ่ง โดยเฉพาะกรณีที่ตรวจเอ็กซเรย์แล้วพบความผิดปกติของหลอดเลือดกำลังเบียดเส้นประสาทอยู่ แต่ก็มักเป็นทางเลือกรองลงมา เพราะการผ่าตัดก็ย่อมมีความเสี่ยง

 

ทรมานและกระทบต่อชีวิตประจำวันขนาดไหน แค่นึกว่า คุณมีอาการเสียบแปร๊บทุกครั้งที่กินอาหาร ก็ไม่สนุกแล้วหละ แน่นอน น้ำหนักคุณต้องลดลงแน่ ๆ 

คุณครูวัย 55 ปี มีอาการปวดเส้นประสาทใบหน้าจาก TN มา 3 ปี เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกนั้น เธอไปหาหมอฟัน แต่เป็นหมอฟันที่อยู่ต่างจังหวัด และดูไม่มีประสบการณ์มากนัก และคุณหมอตรวจฟันและก็บอกว่ามีฟันผุเล็กน้อย แต่เมื่อรักษาไปนาน ๆ เข้าก็ไม่หายเสียที ช่วงแรก ๆ นั้น น้ำหนักเธอลดไปกว่า 5 กิโลกรัมเชียวหละ

ในปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิด TN ทั้งหมด แต่ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งจะตรวจพบเส้นเลือดบริเวณก้านสมองกดเบียดเส้นประสาทอยู่ มันก็ทำให้ปลอกของเส้นประสาทฉีกขาดเฉพาะส่วนได้ แต่ก็มีผู้ป่วยอีกจำนวนเล็กน้อย ที่สาเหตุเกิดจากเนื้องอก การอักเสบ หรืออุบัติเหตุ 

การรักษาโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า ส่วนใหญ่จะใช้ยารับประทานเพราะมันไม่ต้องเสี่ยงกับการผ่าตัด แต่ยารับประทานก็มีผลข้างเคียงอยู่บ้างโดยเฉพาะอาการง่วงซึม เพราะยาส่วนใหญ่มักเป็นยาที่ลดการสร้างไฟฟ้า ในกลุ่มยากันชัก และยากลุ่มยาซึมเศร้า 

การผ่าตัดก็เป็นทางเลือกหนึ่ง โดยเฉพาะกรณีที่ตรวจเอ็กซเรย์แล้วพบความผิดปกติของหลอดเลือดกำลังเบียดเส้นประสาทอยู่ แต่ก็มักเป็นทางเลือกรองลงมา เพราะการผ่าตัดก็ย่อมมีความเสี่ยง

ภาพจาก https://patentimages.storage.googleapis.com/US8530425B2/US08530425-20130910-D00005.png

การรักษาใหม่ ๆ ได้แก่ การฉีด Botulinum toxin เพราะจะทำให้สกัดการหลั่งสารของความเจ็บปวดบริเวณใบหน้าได้ และขณะนี้ข้อมูลก็มีมากขึ้นเรื่อย ๆ ที่สำคัญ ผลข้างเคียงจากการฉีด Botulinum toxin ไม่มากนัก แม้ราคาจะสูงอยู่บ้าง

การรักษาโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า อาศัยระยะเวลานาน และบางครั้งโรคก็ไม่หายขาด แต่ยาที่ช่วยควบคุมและบรรเทาอาการก็จะทำให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตอยู่ได้ และที่สำคัญโรคนี้แม้เจ็บปวดมาก แต่ก็ไม่ได้ทำให้ร่างกายเป็นอันตรายและโรคร้ายแรงอื่น ๆ นะครับ

ไมเกรนในคนท้อง (Migraine in pregnancy)

Added on by Surattanprawate.

ไมเกรน เป็นโรคที่มักเกิดกับผู้หญิง และเป็นโรคที่เป็นแล้วก็ไม่หายขาด แต่อาการจะมาเยี่ยมเยียนเป็นช่วงๆ และก็อาจจะมีบางช่วงที่ไมเกรนมาเยี่ยมขณะกำลังตั้งครรภ์พอดี เอาหละสิ ความกังวลจะเริ่มเกิดว่า ไมเกรนจะมีผลต่อฉันและลูกในครรภ์ไหม ยาที่กินอยู่ใช้ได้ไหม ให้นมบุตรเป็นอย่างไร เอาเป็นว่ามีข้อมูลสั้นๆ ดังนี้นะครับ 

1. เมื่อตั้งครรภ์ ผู้ป่วย 25% อาการไมเกรนจะดีขึ้น  50% อาการจะเท่าเดิมและ 25% อาการแย่ลง แต่ในผู้หญิงที่มีไมเกรนสัมพันธ์กับการมีประจำเดือน อาการจะดีขึ้น (ก็แหงครับ ก็ประจำเดือนไม่มานี่นะ) 

2. เมื่อคลอดบูก อาการไมเกรนมักกลับมาอยู่ในสภาวะก่อนคลอด 

3. ยาแก้ปวดกลุ่ม Ergotamine หรือ ในชื่อการค้าหลากหลาย เช่น Tofago Cafergot etc ห้ามใช้ ส่วนยาในกลุ่ม Triptan นั้น ใช้ได้ไหม ยังถกเถียงอยู่เพราะข้อมูลไม่มากนัก ส่วนยา Paracetamol และยากลุ่ม NSAIDs พอใช้ได้ 

4. ยาป้องกันไมเกรน (เราเรียกยาป้องกันเพราะมันไม่ได้รักษาให้หาย แต่ทำให้การเป็นลดความถี่ลง) บางตัวห้ามใช้เด็ดขาด เช่น Valproic acid บางตัวข้อมูลไม่ชัด แต่ไม่ควรใช้ เช่น Topiramate Flunarizine บางตัวใช้ได้ เช่น Propranolol Atenolol Metoprolol และ Magnesium oral  Riboflavin 

 

IMG_0794.JPG

ปวดหัวขณะหลับ (Hypnic headache) แล้วฉันจะนอนได้อย่างไร?

Added on by Surattanprawate.

วานก่อน มีคนไข้มาเล่าให้ฟังว่า มีอาการปวดศีรษะที่เหมือนนาฬิกาปลุก ผมถามว่าเป็นอย่างไร คนไข้บอกว่า อาการปวดศีรษะจะเกิดขึ้นขณะที่หลับไปแล้ว และจะลุกขึ้นมาปวดศีรษะอย่างรุนแรง เป็นอย่างนี้เป็นปี ๆ เดือนละเป็น 10 กว่าวัน 

 อาการปวดศีรษะที่ทำให้สะดุ้งตื่นขึ้นมาขณะหลับ ถือว่าเป็นอาการปวดศีรษะที่ต้องระวังจะเป็นโรครุนแรง มีหลายโรคที่เมื่อนอนหลับแล้ว จะทำให้อาการปวดศีรษะมากขึ้น ได้แก่ 

1. โรคแรงดันในโพลงกระโหลกศีรษะสูง เช่น มีก้อนในเนื้อสมอง มีการติดเชื้อในสมอง 

2. โรคปวดศีรษะคลัสเตอร์ (cluster headache) เป็นโรคปวดศีรษะที่พบได้น้อย เกิดจาก มีสมองส่วนที่ควบคุมการทำงานของเวลาผิดปกติ ตะปวดข้างเดียว ร่วมกับ ตาบวม ตาแดง น้ำตานำ้มูกไหล 

3. โรคปวดศีรษะขณะหลับที่ไม่พบสาเหตุ (hypnic headache)  เป็นโรคปวดศีรษะที่เกิดขณะหลับเท่านั้น จะปวด 2 ข้าง เมื่อคื่น อาการปวดจะค่อยๆ หายไป

 โรคที่นานๆเจอทีคือ โรคปวดศีรษะขณะหลับที่ไม่พบสาเหตุ(Hypnic headache) ซึ่งพบได้น้อยมาก ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะมีอาการปวดศีรษะขณะที่หลับไปแล้วเท่านั้น และจะตื่นขึ้นมาปวดอย่างรุนแรงสักระยะจนค่อยๆ หายไป ซึ่งหากลองคิดดูว่า คุณกำลังฝันหวานอย่างสบายใจ แต่กลับมาปวดศีรษะจนต้องสะดุ้งตื่นเกือบทุกวัน มันคงไม่ใช่เรื่องสนุกแน่ๆ 

การรักษาโรคปวดศีรษะขณะหลับ รักษาได้ด้วยยา โดยเฉพาะยาที่มีหลักฐานมากที่สุดได้แก่ กาเฟอีน แต่ไม่ใช่ให้ทานจะได้ไม่ต้องนอนหลับนะครับ แต่ให้ทานเพื่อรักษาอาการปวดได้ 

IMG_0774.JPG

Medical museum in Budapest

Added on by Surattanprawate.

 

ไปประเทศอะไร เป็นแพทย์ก็อย่าลืม ไป visit Medical museum หรือ Hospital ให้ได้

ที่ Budapest ที่ Medical museum 2 ที่ ที่นี่ Semmelweis Medical museum เป็นที่หนึ่ง ที่แพทย์เจ้าของ คิดค้นเครื่อง X-ray และชอบสะสมอุปกรณ์แพทย์มาก

 

ประวัติแพทย์ สอนให้เรารู้ว่า สิ่งต่างๆ เปลี่ยนตามกาลเวลา รวมถึงความรู้ด้วย เรียนรู้ว่า ทำประโยชน์ อันใดไว้ ตัวตายแต่ประวัติไม่เคยจาง เรียนรู้ว่า วันนี้คือ อดีตของพรุ่งนี้ และเรียนรู้ความเป็น professionalism ของแพทย์เป็นเช่นไร

image.jpg
image.jpg

ด้วยความทรงจำอันพริ้วไหว - Alzheimer and dancing memory

Added on by Surattanprawate.

Rodolphe Fouillot  เป็นนักเต้น ได้อุทิศเวลาให้กับกิจกรรมและโปรเจคทางวัฒนธรรมอันหลากหลาย

เค้าได้ใช้เวลาไปโรงพยาบาลเพื่อทำ project workshop การเต้นสำหรับผู้ป่วยอัลไซเมอร์ ที่บ้านพักคนชรา Sainte-Anne d'Auray Châtillon ในประเทศ ฝรั่งเศษ

 โรคอัลไซเมอร์ สมองของคนป่วยจะเสื่อมสภาพลำ้หน้าเดินกว่าวัยที่ควรจะเป็น สมองในส่วนของความจำและวงจรของมันที่เรียกว่า Papez circuit (วงจรของปาเปซ) ที่ทำหน้าที่เสมือนกล่องเก็บความจำจะเป็นส่วนที่เสื่อมสภาพเป็นอันดับแรกเป็นเหตุให้ความจำสูญเสียไปก่อน จากนั้นส่วนเปลือกสมอง  cortex จะเสื่อมตามมา 

เป็นที่น่าสนใจว่า แม้ความจำระยะสั้นจะหลงลืมไป แต่ความจำในสมองส่วนลึกและดั้งเดิมจะยังถูกเก็บรักษาอยู่ และสมองส่วนนี้ มันเก็บอารมณ์ ความรู้สึก เสียงเพลง รวมถึงจังหวะและ ดนตรีที่ชอบ 

Rodolphe Fouillot นำเสรอการเต้นตามจังหวะเพลง และการแสดงอันน่าสนุก ไปใช้รักษาผู้ป่วยอัลไซเมอร์ จังหวะการเต้น จะเร้าร่างกายให้เต้นไปตามจังหวะเพลงและมันก็ส่งผลดีเหมือนการออกกำลังกาย นอกจากนี้ เนื่องจากสมองมันมีการติดต่อ เชื่อมโยงกัน อย่างแยกเป็นส่วนหนึ่งไม่ได้ จังหวะและการกระตุ้นสมองส่วนลึก จึงเชื่อมไปกระตุ้นความจำที่สูญเสียไปอีกด้วย 

Rodolphe Fouillot, danseur et chorégraphe professionnel, s'investit depuis longtemps dans des projets culturels variés. Pendant un an, dans le cadre d'ateliers danse, il s'est rendu à l'EHPAD Sainte-Anne d'Auray de Châtillon (92) afin de chorégraphier une pièce pour personnes âgées. Lire l'interview : http://maladiealzheimer.fr/actualites.html#52

http://www.rodolphefouillot.com

 

video Block
Double-click here to add a video by URL or embed code. Learn more.

Theatre of my memory

Added on by Surattanprawate.
image.jpg

  เคยคุยสั้นๆ กับ Philip Jablon ในงานเปิดตัว TEDx

ผมถามว่า ทำไมสนใจโรงหนังหละ

เค้าว่า มันเป็นส่วนที่สะท้อนวัฒนธรรม และ อีกหลายเรื่องราวที่เกิดก่อนหนังจะฉาย

เค้าก็ถามว่า ที่บ้านเกิดที่เพชรบูรณ์ ของเรามีโรงหนังไหม

ตอนเด็กๆ เคยมี 2 โรง โรงหนึ่งชื่อดวงรามา อีกโรง จำชื่อไม่ได้

แต่ที่จำได้ ว่าชอบวิ่งเล่น รอบโรงหนัง ชอบวิ่งไปขึ้นท้ายกะบะของรถโฆษณาที่วิ่งช้าๆ พร้อมประกาศเสียงดังแบนๆ แบบโมโนโทน ชอบวิ่งเข้าไปดูผู้ใหญ่แทงสนุก และเด็กวัยรุ่นเล่นพนันตู้ม้า ชอบไปนั่งดูคนวาดโปสเตอร์หนังด้วสีและลีลาเฉพาะตัว แต่จำหนังเรื่องที่เคยดูไม่ได้หรอก

โรงหนังมันมีเรื่องราวจริงๆด้วย