โลกนี้ ไวขึ้นทุกที แม้ว่าอัตราการหมุนของโลกทาง physical มันเท่าเดิม แต่ว่า มันไวด้วยการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์ ข่าวสารและการเข้าถึงต่างหาก
ผู้คนอ่านเร็ว ฟังเร็ว และลืมเร็ว
ตอนนี้ การมี “ไอเดียดี” อย่างเดียวอาจไม่พอ สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ เราจะทำให้คนเข้าใจและจดจำไอเดียนั้นได้อย่างไร
เรามีเทคนิคมาฝาก
เรียกว่า “Three Times, Three Ways” หรือ พูดประเด็นสำคัญ 3 ครั้ง ด้วย 3 วิธีที่แตกต่างกัน
แต่ มันไม่ใช่การพูดซ้ำแบบทื่อ ๆ นะ แต่เหมือนการ “หมุนเพชรเม็ดเดียวกันให้เห็นหลายมุม” เพื่อให้ผู้ฟังหรือผู้อ่านเข้าใจแก่นของเรื่องได้ลึกขึ้น จำได้นานขึ้น และรู้สึกเชื่อมโยงกับสิ่งที่เราต้องการสื่อมากขึ้น โอว เพชรเม็ดนี้ น้ำมันงามแบบนี้นี่เอง
ทำไมการพูดซ้ำจึงทรงพลัง
มนุษย์ไม่ได้จดจำทุกอย่างที่ได้ยินในครั้งแรก สมองของเรามักต้องการ “การย้ำ” เพื่อแยกสิ่งสำคัญออกจากเสียงรบกวนจำนวนมหาศาลรอบตัว
แต่การย้ำที่ดีไม่ใช่การพูดประโยคเดิมซ้ำ ๆ เพราะนั่นอาจทำให้ผู้ฟังรู้สึกเบื่อ ตรงกันข้าม การย้ำที่มีศิลปะคือการนำไอเดียเดิมไปเล่าใหม่ในรูปแบบที่ต่างออกไป
เหมือนที่นักเขียนและนักพูดจำนวนมากทำโดยไม่รู้ตัว พวกเขาไม่ได้มีสาระสำคัญมากมาย แต่มี “แก่นเดียว” ที่ถูกขยายผ่านภาพเปรียบเทียบ เรื่องเล่า ตัวอย่าง และคำถาม
Aristotle เคยกล่าวถึงพลังของวาทศิลป์ว่า การโน้มน้าวใจไม่ได้เกิดจากเหตุผลเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการผสมกันของ logos เหตุผล, pathos อารมณ์, และ ethos ความน่าเชื่อถือ เทคนิค Three Times, Three Ways ทำงานในลักษณะเดียวกัน เพราะมันช่วยให้ไอเดียเดียวเข้าถึงผู้ฟังได้ทั้งทางความคิด ความรู้สึก และประสบการณ์ชีวิต
หัวใจของเทคนิคนี้: หนึ่งไอเดีย สามประตู
วิธีนี้เริ่มจากการถามว่า
“ประเด็นสำคัญที่สุดของข้อความนี้คืออะไร?”
เมื่อเจอแก่นแล้ว เราไม่ควรปล่อยมันไว้เพียงประโยคเดียว แต่ควรแปลงมันออกมาเป็น 3 รูปแบบ ได้แก่
1. เป็นอุปมา: ทำให้คน “เห็นภาพ”
อุปมาช่วยเปลี่ยนความคิดนามธรรมให้กลายเป็นภาพในหัว
เช่น ถ้าแก่นของบทความคือ
“การสื่อสารที่ดีต้องทำให้คนเข้าใจ ไม่ใช่แค่ทำให้เราดูฉลาด”
เราสามารถพูดเป็นอุปมาได้ว่า
“การสื่อสารที่ดีไม่ใช่การสร้างกำแพงคำศัพท์สูง ๆ แต่คือการเปิดประตูให้คนเดินเข้ามาเข้าใจเราได้ง่ายขึ้น”
อุปมาทำให้ความคิดมีรูปร่าง มีน้ำหนัก และมีอารมณ์ คนอาจลืมประโยคอธิบายยาว ๆ แต่จำภาพ “กำแพง” กับ “ประตู” ได้
2. เป็นตัวอย่างจริง: ทำให้คน “เชื่อ”
หลังจากเห็นภาพแล้ว ผู้ฟังต้องการหลักฐานจากโลกจริง
ตัวอย่างเช่น
“ลองนึกถึงครูที่เก่งที่สุดที่เราเคยเจอ เขาอาจไม่ได้ใช้คำยากที่สุด แต่เขาทำให้เรื่องยากกลายเป็นเรื่องที่เราเข้าใจได้ นั่นแหละคือพลังของการสื่อสารที่แท้จริง”
ตัวอย่างจริงช่วยให้ไอเดียไม่ลอยอยู่ในอากาศ มันดึงความคิดลงมาสู่ชีวิตประจำวัน ทำให้คนรู้สึกว่า “ใช่ ฉันเคยเจอแบบนี้” หรือ “เรื่องนี้เกี่ยวกับฉันจริง ๆ”
เมื่อคนเชื่อมโยงไอเดียกับประสบการณ์ของตัวเองได้ ไอเดียนั้นจะไม่ใช่แค่ข้อมูล แต่กลายเป็นความเข้าใจ
3. เป็นคำถาม: ทำให้คน “มีส่วนร่วม”
คำถามที่ดีไม่เพียงขอคำตอบ แต่มันเปิดพื้นที่ให้คนคิดต่อ
จากไอเดียเดิม เราอาจเขียนเป็นคำถามว่า
“สุดท้ายแล้ว เราอยากให้คนฟังเรารู้สึกว่า ‘คนนี้ฉลาดจัง’ หรืออยากให้เขารู้สึกว่า ‘ในที่สุดฉันก็เข้าใจแล้ว’?”
นี่คือจุดที่เทคนิคนี้ทรงพลังมาก เพราะคำถามทำให้ผู้ฟังไม่ได้เป็นเพียงผู้รับสาร แต่กลายเป็นผู้ร่วมค้นหาคำตอบ
คำถามที่ผู้ฟัง “รู้จักอยู่แล้ว” หรือเคยเผชิญในชีวิตจริง จะยิ่งทำให้ข้อความของเราคมขึ้น เพราะมันแตะความลังเล ความสงสัย หรือความจริงบางอย่างที่อยู่ในใจเขามาก่อนแล้ว
เมื่อนำไปใช้กับ NotebookLM
Prompt ที่คุณยกมาน่าสนใจมาก:
“Identify the central thesis of my text. Reformulate it in three different ways: as a metaphor, as a real-world example, and as a question the audience already recognizes.”
แปลเป็นแนวทางใช้งานได้ว่า:
“ช่วยหาแก่นหลักของข้อความนี้ แล้วเขียนใหม่ 3 แบบ ได้แก่ แบบอุปมา แบบตัวอย่างในชีวิตจริง และแบบคำถามที่ผู้อ่านคุ้นเคยอยู่แล้ว”
นี่เป็น prompt ที่ดี เพราะมันไม่ได้สั่งให้ AI แค่ “สรุป” แต่สั่งให้ AI ช่วยทำงานในระดับที่ลึกกว่า คือการแยกแก่นความคิด แล้วแปลงแก่นนั้นให้เหมาะกับการสื่อสาร
พูดง่าย ๆ คือ มันทำให้ AI ไม่ได้เป็นแค่เครื่องย่อความ แต่เป็นผู้ช่วยด้านการเล่าเรื่องและการโน้มน้าวใจ
ตัวอย่างการใช้งานจริง
สมมติเรามีข้อความต้นฉบับว่า:
“ธุรกิจที่ประสบความสำเร็จในยุคนี้ไม่ใช่ธุรกิจที่ขายเก่งที่สุด แต่คือธุรกิจที่เข้าใจลูกค้าลึกที่สุด”
เมื่อนำเทคนิค Three Times, Three Ways มาใช้ จะได้แบบนี้
แบบอุปมา:
“ธุรกิจยุคใหม่ไม่ใช่นักล่าที่ไล่จับลูกค้า แต่เป็นนักฟังที่รู้ว่าลูกค้ากำลังเจ็บตรงไหน”
แบบตัวอย่างจริง:
“แบรนด์ที่ลูกค้ารักมักไม่ได้เริ่มจากการตะโกนขายของ แต่เริ่มจากการสังเกตว่า ลูกค้าหงุดหงิดกับอะไร ต้องการอะไร และยังไม่ได้รับอะไรจากตลาด”
แบบคำถาม:
“เรากำลังพยายามขายให้ลูกค้าฟังมากขึ้น หรือกำลังพยายามฟังลูกค้าให้เข้าใจมากขึ้นกันแน่?”
จะเห็นว่า ทั้งสามประโยคพูดเรื่องเดียวกัน แต่ให้ผลทางอารมณ์ต่างกัน อุปมาทำให้เห็นภาพ ตัวอย่างทำให้เชื่อ และคำถามทำให้คิดต่อ
ทำไมวิธีนี้จึงเหมาะกับงานเขียนยุค AI
ในยุคที่ใครก็สร้างข้อความได้เร็วขึ้น ความแตกต่างไม่ได้อยู่ที่ “ใครเขียนได้เยอะกว่า” แต่อยู่ที่ ใครสื่อสารได้ชัดกว่า ลึกกว่า และจำง่ายกว่า
AI สามารถช่วยสร้างเนื้อหาได้ แต่ผู้ใช้ต้องรู้วิธีตั้งคำถามที่ดี เทคนิคนี้จึงเหมาะมากกับเครื่องมืออย่าง NotebookLM เพราะช่วยให้เราบังคับให้ AI ทำงานกับ “แก่นความคิด” ไม่ใช่แค่ผิวของข้อความ
มันช่วยตอบคำถามสำคัญของนักเขียน นักการตลาด ครู นักพูด และผู้สร้างคอนเทนต์ว่า:
เราจะทำให้ประเด็นสำคัญไม่หายไปในทะเลของคำพูดได้อย่างไร?
คำตอบคือ อย่าพูดเพียงครั้งเดียว
ให้พูดสามครั้ง
แต่ทุกครั้งต้องเปิดมุมใหม่
ไอเดียที่ดีต้องถูกเห็นมากกว่าหนึ่งมุม
Three Times, Three Ways เป็นเทคนิคเล็ก ๆ ที่เปลี่ยนคุณภาพการสื่อสารได้มาก เพราะมันช่วยให้เราไม่หยุดอยู่แค่การ “บอก” แต่พาผู้อ่านไปสู่การ “เห็น เข้าใจ และตั้งคำถาม”
พูดแบบอุปมา เพื่อให้เขาเห็นภาพ
พูดแบบตัวอย่างจริง เพื่อให้เขาเชื่อมโยงกับชีวิต
พูดแบบคำถาม เพื่อให้เขาเอาไอเดียนั้นกลับไปคิดต่อ
ในที่สุด การสื่อสารที่ดีไม่ใช่การใส่ข้อมูลให้มากที่สุด แต่คือการทำให้ไอเดียสำคัญที่สุดอยู่ในใจคนอ่านได้นานที่สุด
มีไอเดีย แต่พูดไป ไม่มีใครจดจำ ก็ไม่ดีแน่ ใช่ไหมครับ