ปวดเมื่อกิน เมื่อเคี้ยว กับโรค ปวดเส้นประสาทใบหน้า (Trigeminal neuralgia)

Added on by Surattanprawate.

ตื่นมาตอนเช้า ฉันล้างหน้าด้วยสบู่อ่อนๆ ยี่ห้อโปรด มือขวาจับแปรงสีฟันขึ้นมา แต่พอขนแปลงเริ่มแตะไปที่ฟันเท่านั้นแหละ ฉันก็ปวดแปล๊บเหมือนฟ้าผ่ามาที่ฟัน เหงือกและกราม ฉันนั่งลงเอามือกุมไปที่กราม อาการปวดค่อยๆ จางไป ฉันเริ่มเอาแปลงสีฟันมาแปรงอีกครั้ง แปล๊บบบ! อาการมันมาอีกแล้ว นี่มันเกิดอะไรขึ้นกันแน่ ฉันฟันผุหรือ ? 

Trigeminal neuralgia (TN)(ไทรเจอมินอล นิวราลเจีย)  หรือที่เรียกอีกชื่อว่า tic douloureux เป็นโรคที่มีความผิดปกติของเส้นประสาทรับความรู้สึกบริเวณใบหน้า โดยที่จะมีอาการปวดใบหน้าเป็น ๆ หาย ๆ และอาการปวดจะมีลักษณะจำเพาะเหมือนไฟช๊อต เนื่องจากปลอกเส้นประสาทที่ทำหน้าที่เสมือนฉนวนที่ห่อหุ้มสายไฟเกิดการการชำรุด คนไข้โรค TN มักจะไปหาหมอฟันก่อน เพราะอาการปวดมักเหมือนกับอาการของเสียวฟัน และมันก็มักเป็นตำแหน่งในช่องปากเสียด้วย และที่ยิ่งทำให้เหมือนอาการเสียวฟัน ก็เพราะว่าอาการปวดจะถูกกระตุ้นด้วยการแปรงฟัน อาการเคี้ยวอาหาร จึงไม่น่าแปลกใจที่คนไข้กลุ่มนี้ จะผ่านการไปหาหมอฟันมาแล้ว และก็ได้คำตอบว่า ฟันคุณมันไม่เป็นอะไรเลย ไปหาหมอโรคระบบประสาทและสมองเถอะนะ

คงไม่ต้องจินตนาการว่า อาการปวดเส้นประสาทใบหน้าจาก TN นี้มันทรมานและกระทบต่อชีวิตประจำวันขนาดไหน แค่นึกว่า คุณมีอาการเสียบแปร๊บทุกครั้งที่กินอาหาร ก็ไม่สนุกแล้วหละ แน่นอน น้ำหนักคุณต้องลดลงแน่ ๆ 

คุณครูวัย 55 ปี มีอาการปวดเส้นประสาทใบหน้าจาก TN มา 3 ปี เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกนั้น เธอไปหาหมอฟัน แต่เป็นหมอฟันที่อยู่ต่างจังหวัด และดูไม่มีประสบการณ์มากนัก และคุณหมอตรวจฟันและก็บอกว่ามีฟันผุเล็กน้อย แต่เมื่อรักษาไปนาน ๆ เข้าก็ไม่หายเสียที ช่วงแรก ๆ นั้น น้ำหนักเธอลดไปกว่า 5 กิโลกรัมเชียวหละ

ในปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิด TN ทั้งหมด แต่ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งจะตรวจพบเส้นเลือดบริเวณก้านสมองกดเบียดเส้นประสาทอยู่ มันก็ทำให้ปลอกของเส้นประสาทฉีกขาดเฉพาะส่วนได้ แต่ก็มีผู้ป่วยอีกจำนวนเล็กน้อย ที่สาเหตุเกิดจากเนื้องอก การอักเสบ หรืออุบัติเหตุ 

การรักษาโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า ส่วนใหญ่จะใช้ยารับประทานเพราะมันไม่ต้องเสี่ยงกับการผ่าตัด แต่ยารับประทานก็มีผลข้างเคียงอยู่บ้างโดยเฉพาะอาการง่วงซึม เพราะยาส่วนใหญ่มักเป็นยาที่ลดการสร้างไฟฟ้า ในกลุ่มยากันชัก และยากลุ่มยาซึมเศร้า 

การผ่าตัดก็เป็นทางเลือกหนึ่ง โดยเฉพาะกรณีที่ตรวจเอ็กซเรย์แล้วพบความผิดปกติของหลอดเลือดกำลังเบียดเส้นประสาทอยู่ แต่ก็มักเป็นทางเลือกรองลงมา เพราะการผ่าตัดก็ย่อมมีความเสี่ยง

 

ทรมานและกระทบต่อชีวิตประจำวันขนาดไหน แค่นึกว่า คุณมีอาการเสียบแปร๊บทุกครั้งที่กินอาหาร ก็ไม่สนุกแล้วหละ แน่นอน น้ำหนักคุณต้องลดลงแน่ ๆ 

คุณครูวัย 55 ปี มีอาการปวดเส้นประสาทใบหน้าจาก TN มา 3 ปี เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกนั้น เธอไปหาหมอฟัน แต่เป็นหมอฟันที่อยู่ต่างจังหวัด และดูไม่มีประสบการณ์มากนัก และคุณหมอตรวจฟันและก็บอกว่ามีฟันผุเล็กน้อย แต่เมื่อรักษาไปนาน ๆ เข้าก็ไม่หายเสียที ช่วงแรก ๆ นั้น น้ำหนักเธอลดไปกว่า 5 กิโลกรัมเชียวหละ

ในปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิด TN ทั้งหมด แต่ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งจะตรวจพบเส้นเลือดบริเวณก้านสมองกดเบียดเส้นประสาทอยู่ มันก็ทำให้ปลอกของเส้นประสาทฉีกขาดเฉพาะส่วนได้ แต่ก็มีผู้ป่วยอีกจำนวนเล็กน้อย ที่สาเหตุเกิดจากเนื้องอก การอักเสบ หรืออุบัติเหตุ 

การรักษาโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า ส่วนใหญ่จะใช้ยารับประทานเพราะมันไม่ต้องเสี่ยงกับการผ่าตัด แต่ยารับประทานก็มีผลข้างเคียงอยู่บ้างโดยเฉพาะอาการง่วงซึม เพราะยาส่วนใหญ่มักเป็นยาที่ลดการสร้างไฟฟ้า ในกลุ่มยากันชัก และยากลุ่มยาซึมเศร้า 

การผ่าตัดก็เป็นทางเลือกหนึ่ง โดยเฉพาะกรณีที่ตรวจเอ็กซเรย์แล้วพบความผิดปกติของหลอดเลือดกำลังเบียดเส้นประสาทอยู่ แต่ก็มักเป็นทางเลือกรองลงมา เพราะการผ่าตัดก็ย่อมมีความเสี่ยง

ภาพจาก https://patentimages.storage.googleapis.com/US8530425B2/US08530425-20130910-D00005.png

การรักษาใหม่ ๆ ได้แก่ การฉีด Botulinum toxin เพราะจะทำให้สกัดการหลั่งสารของความเจ็บปวดบริเวณใบหน้าได้ และขณะนี้ข้อมูลก็มีมากขึ้นเรื่อย ๆ ที่สำคัญ ผลข้างเคียงจากการฉีด Botulinum toxin ไม่มากนัก แม้ราคาจะสูงอยู่บ้าง

การรักษาโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า อาศัยระยะเวลานาน และบางครั้งโรคก็ไม่หายขาด แต่ยาที่ช่วยควบคุมและบรรเทาอาการก็จะทำให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตอยู่ได้ และที่สำคัญโรคนี้แม้เจ็บปวดมาก แต่ก็ไม่ได้ทำให้ร่างกายเป็นอันตรายและโรคร้ายแรงอื่น ๆ นะครับ